Әлеуметтік көмек: жаңа тәсілге қатысты қандай сұрақтар туындайды?
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің әлеуметтік желідегі видеосында әлеуметтік төлемдерді тағайындау тәртібіне қатысты жаңа тәсіл ұсынылды. Оған сәйкес, төлемдер енді тек белгілі бір әлеуметтік мәртебеге қарай емес, отбасының нақты әлеуметтік-материалдық жағдайын ескере отырып тағайындалуы мүмкін.
Бұл жағдайда баласының саны бірдей екі отбасы әртүрлі шешім алуы ықтимал: бір отбасына әлеуметтік төлем тағайындалса, екіншісіне тағайындалмауы мүмкін.
Министрлік мұндай тәсілді әлеуметтік көмекті нақты мұқтаж отбасыларға бағыттау қажеттілігімен түсіндіреді. Яғни отбасының жалпы әлеуметтік және материалдық жағдайына көбірек мән берілмек.
Мысалы, төрт баласы бар, пәтер жалдап тұратын отбасы мен төрт баласы бар, тұрақты табысы және жеке баспанасы бар отбасының жағдайы бірдей емес. Алайда мұндай айырмашылықты анықтау кезінде нақты қандай көрсеткіштер ескерілетіні маңызды.
Мәселен, отбасының өз баспанасы бар, бірақ тұрғын үй ипотекаға алынған болса, бұл қалай бағаланады? Көлік несиеге сатып алынған жағдайда ол отбасының табысы немесе мүліктік жағдайын бағалау кезінде есепке алына ма?
Сондай-ақ банк шотына тұрақты түрде жалақының түсуі отбасының материалдық жағдайы жақсы екенін білдіре ме деген сұрақ туындайды.
Бұдан бөлек, отбасының нақты шығындары да назар аударуды қажет етеді. Ипотека мен несие төлемдері, коммуналдық қызмет, азық-түлік, балалардың киімі, оқуына және басқа да қажеттіліктеріне жұмсалатын қаражат отбасының әлеуметтік жағдайын бағалау кезінде қалай есептелетіні әзірге маңызды мәселе болып отыр.
Тағы бір өзекті мәселе – қазіргі уақытта әлеуметтік төлем алып отырған отбасылардың жағдайы. Жаңа тәсіл енгізілген жағдайда олардың төлемдері сақтала ма, әлде отбасының жағдайына қайта бағалау жүргізіле ме деген сұрақ бар.
Әлеуметтік көмекті нақты мұқтаж отбасыларға бағыттау мақсаты түсінікті болғанымен, жаңа тәртіптің нақты критерийлері азаматтар үшін маңызды.
Осыған байланысты бірнеше сұраққа нақты жауап қажет: өзгерістер қандай отбасыларға қатысты болады? Қандай отбасыларға қолданылмайды? Қандай табыс түрлері есепке алынады? Жылжымайтын мүлік, көлік, депозит, ипотека және несие міндеттемелері қалай бағаланады? Қазір алып отырған әлеуметтік төлемдер сақтала ма? Жаңа тәртіп нақты қай күннен бастап күшіне енеді?
Бұл талаптар толық әрі түсінікті түрде жарияланбаған жағдайда, әлеуметтік төлемдерге қатысты әртүрлі пікір мен алаңдаушылықтың туындауы мүмкін.
Әлеуметтік көмекті шын мәнінде мұқтаж азаматтарға бағыттау мемлекеттік әлеуметтік саясаттың маңызды бағыттарының бірі болып саналады. Бұл ретте көмек көрсету тетіктерінің ашық әрі түсінікті болуы да маңызды.
Әділ бағалау тек отбасының кірісін ғана емес, оның тұрақты шығындары мен қаржылық міндеттемелерін де ескеруді талап етеді. Сондықтан әлеуметтік жағдайды анықтау критерийлерінің нақты көрсетілуі азаматтардың жаңа тәртіпті дұрыс түсінуіне мүмкіндік береді.
Әсіресе көпбалалы отбасылар үшін әлеуметтік төлемдерді тағайындау тәртібінің нақты және болжамды болуы маңызды. Осыған байланысты Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің әлеуметтік жағдайды бағалау критерийлерін, есептеу тәртібін және өзгерістердің қолданылу мерзімдерін толық түсіндіруі өзекті.
